25 مهر 1395

اولین روز هفته بهداشت روان

مولف: مقدم کارمند IT   /  دسته: دسته بندی نشده   /  رتبه دهید:

سلامت روان و خودشکوفایی

خودشکوفایی اصطلاحی در رواشناسی انسانگرایانه  و به معنی محقق ساختن حداکثر توانایی‌های بالقوهٔ

فرد توسط خودش است. خودشکوفایی به این پدیده اشاره دارد که انسان‌ها تمایل دارند فراتر از نیازهای

اولیه خود پیشرفت کنند.

خودشکوفایی را می توان "توانایی درک ظرفیت های بالقوه و انجام چیزی که می توان انجام داد، تلاش

 برای انجام دادن و  لذت بردن تعریف نمود.

خود شکوفایی، شایستگی است که افراد را قادر می سازد دست به هدف یابی بزند و سپس خودشان به

همان هدف های مطرح شده نائل شوند. این خود افراد هستند که ارزیابی می کنند چگونه موفقیت

را درک کنند، بنابراین، می توان گفت که این شایستگی با عزت نفس رابطه ای بسیار نزدیک دارد.

ویژگی‌های افراد خودشکوفا

مزلو پس از مطالعه روی نمونه کوچکش از افراد خودشکوفا دوازده ویژگی را برای خودشکوفا یی ذکر

 کرد که عبارتند از: ادراک بسیار کارآمد از واقعیت ، پذیرش خود ، دیگران و طبیعت بطور کلی ،

 سادگی و طبیعی بودن ، تمرکز بر روی مشکلات بجای تمرکز روی خود ، نیاز به استقلال و داشتن

حریم خصوصی ، احساس درک تازه و مداوم ، تجربه‌های عرفانی ، علاقه اجتماعی ، روابط بین فردی

، خلاق بودن ، ساختار شخصیتی آزادیخواهانه و مقاومت در برابر فرهنگ پذیری

رفتارهایی که منجر به خودشکوفایی می‌شوند

تجربه کردن زندگی به شیوه کودکان یعنی مجذوب بودن با همه وجود

آزمودن شیوه‌های جدید در عوض چسبیدن به راهنمای راحت و امن یعنی جسارت داشتن

ارزیابی تجربه‌ها ، بیشتر به ندای احساس (درون) پاسخ دادن یعنی بطور کامل پیرو اکثریت نبودن

صداقت داشتن یعنی پرهیز از تظاهر به نقش بازی کردن

آمادگی برای تحمل بی‌اعتنایی دیگران در شرایطی که عقاید شخص با عقاید اکثریت هماهنگ نیست

مسئولیت پذیری یعنی شکست‌ها را به گردن دیگران نیانداختن

سخت کوشی در اجرای تصمیم‌ها

شناخت مکانیسم‌های دفاعی خویش و شهامت کنار گذاشتن آنها

ناتوانی در خودشکوفا شدن

با وجود آنکه تمایل به خودشکوفایی یک تمایل فطری و نه آموختنی است ولی کمتر از یک در صد افراد

 جامعه به این مرحله می‌رسند.

 این ناتوانی به این دلیل است که خودشکوفایی در بالاترین مرحله ازنیازها قرار دارد و هر چه نیازی

بالاتر باشد ضرورت آن کمتر است و بنابراین خودشکوفایی می‌تواند به آسانی بوسیله یک محیط طرد

 کننده خصمانه یا دچار وقفه شود مانند بازداری‌هایی که جامعه و فرهنگ ایجاد می‌کند و افراد را

از اکتشاف رفتارها و اندیشه‌های نو بازداری می کند. ز طرف دیگر خودشکوفایی مستلزم مقدار زیادی

 جسارت و جرات است و ممکن است افراد پس از برآورده شدن نیازهای سطح پایین بخواهند در همان

 سطح ایمن و آسان بمانند بجای آنکه خود را بطور عمدی با چالش‌های جدیدی روبرو سازند.

دیدگاه اسلام

از دیدگاه اسلام، خودشکوفایی، معنای ارزشی و اخلاقی ژرف و گسترده ای دارد که از هر سخنی بهتر

 در این باره، بیان خداوند در قرآن کریم است که افراد خودشکوفا و آنها را که روح خود را بر اثر

 پالایش به شکوفایی رساندند، رستگاران جهان می خواند و می فرماید: «قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَکّیها؛ این چنین

 رستگار شده است، کسی که نفس خود را از آلودگی ها پالایش کرد»

اگر انسان اخلاق خود را از ناخالصی ها و جان خود را از ناپاکی ها بیالاید، استعداد معنوی او شکوفا و

 دریچه عالم ملکوت به روی او گشوده می شود.

از امام صادق علیه السلام نیز در این باره نقل است :

علم در آسمان نیست تا بر شما فرود آید و در دل زمین نیست تا برای شما از دل خاک برآید، بلکه در

 اندرون دل های شما پنهان است. اخلاق خدایی را به خود بگیرید تا برای شما آشکار شود.

همان گونه که در سخن مولا علی علیه السلام اشاره شد، علم و عمل، روح انسان را شکوفا و او را

 آسمانی می کند و بنا به فرموده امام صادق علیه السلام : نوعی از دانش ـ ربّانی ـ نیز وجود دارد که

 تنها بر اثر خودشکوفایی برآمده از آراستگی به اخلاق خدایی، چون سرچشمه ای، از نهاد آدمی می

جوشد و او را سیراب می کند.

خودشکوفایی و سیاست‌گذاری سلامت روان

سازه‌هایی از قبیل خودشکوفایی، تجربه‌ی اوج، تجربه سیالی، عشق، بهزیستی به‌عنوان منابع پیشگیری

اولیه مطرح می‌شوند.

هنگامی که انسان خود را دارای توانایی‌های بالقوه بی‌شماری بداند و در جهت شکوفایی آن تلاش نماید،

 به نظر می‌رسد مرزهای نابهنجاری و حتی هنجار را در می‌نوردد و وارد حوزه فراتر از هنجار یا

کمال می‌شود. این مفهوم در ارتقای سلامت روان جایگاه مهمی دارد.برای اینکه انسان خود و ظرفیت

های وجودی خود را بشناسد سیاست های کلی جامعه باید به سویی رود که هر فردی برای تهیه نیازهای

اولیه خود دغدغه‌ای نداشته باشد به کودکان احترام متقابل و دوست داشتن آموزش داده شود این اهمیت

و توجه از والدین شروع شده و به معلمان و مسئولین نهادها و ... وصل شود و به این ترتیب فردی

 به جامعه معرفی می‌شود که از ارزش‌های انسانی آگاه است و می‌تواند توانایی‌های خود را شکوفا سازد.

 

 

هسته مشاوره منطقه 6 آموزش و پرورش

دكتر فريبا پازاني   

             

تعداد مشاهده (868)       نظرات (0)

نظرات کاربران درباره مطلب "اولین روز هفته بهداشت روان"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید